Các thành phố Trung Quốc (TQ) ở ven biển Đông, trong đó có Chu Hải, được coi là phát triển năng động nhất sau khi chính sách mở cửa ra đời ở đất nước đông dân nhất hành tinh này. Chu Hải không có trong các tour đến TQ, dù vậy đây vẫn là một trong những nơi rất đáng đến thăm.

Thành phố không còn hẻm

Từ Phật Sơn, con đường cao tốc đưa chúng tôi đến với Chu Hải khi trời vừa sụp tối. Bữa tối trong một nhà hàng hải sản ven biển mà dù đang no bụng người ta cũng khó cưỡng lại sự quyến rũ của những con tôm hùm nướng đỏ au, những đĩa sò huyết xốt cay kiểu Tứ Xuyên, những con cá mú chưng xì dầu thơm phức... Từ nhà hàng, chàng hướng dẫn viên trẻ Lý Lâm chỉ sang bên kia đường, nơi đèn đuốc như sao sa giăng mắc trên những tòa nhà chọc trời sáng rực, nói: “Đó là Macau”.

Macau, đặc khu hành chính của TQ, tương tự như Hong Kong, giáp với Chu Hải đến mức gà bên Chu Hải gáy thì người Macau cũng nghe rõ mồn một như lời Lý Lâm. Vậy mà trong cả trăm năm trời, khi Macau chưa trở về với TQ thì khoảng cách ấy mới thật xa xôi. Bây giờ thì người dân Chu Hải có thể thoải mái sang Macau, tất nhiên vẫn phải có những thủ tục, giấy tờ cần thiết.

Rời khu vực trung tâm Chu Hải nhộn nhịp với các nhà hàng, quán xá, trung tâm mua sắm đông nghẹt người, chẳng kém quang cảnh ở khu Orchard của Singapore hay khu trung tâm của Phuket ở Thái Lan, chúng tôi đến với một Chu Hải khác về đêm, nơi chỉ có những công viên và những con đường rợp bóng cây. Trong không khí mát lạnh tưởng có thể đi bộ mãi mà không thấy mệt, chợt tôi nghe những thanh âm réo rắt, du dương của một điệu valse vang lên ở một vùng sáng giữa công viên. Thật ngạc nhiên: hàng trăm cặp nam nữ, lớn tuổi cũng có mà thanh niên cũng không thiếu, đang dìu nhau những bước valse dìu dặt theo tiếng nhạc phát ra từ một máy CD đặt trên ghế đá. Lý Lâm giải thích: phong trào khiêu vũ phát triển mạnh ở Chu Hải, không chỉ giới trí thức mà người lao động bình thường cũng thích học nhảy. Người ta thường khiêu vũ ở các vườn hoa, công viên vào buổi tối, chẳng khác các hoạt động thể dục, tập khí công buổi sáng.

Ban ngày mới nhìn rõ hơn diện mạo Chu Hải. Đường phố xanh và sạch, thậm chí có những con đường cây đan vào nhau thành vòm khiến xe cộ như đi trong một đường hầm xanh. Những cây hoa tím đỏ rụng đầy trên một góc phố. Chim chóc và sóc chuyền cành như trong công viên. Trẻ con đi bộ trên vỉa hè rộng rãi hoặc đi xe đạp đến trường. Hầu như tôi không thấy một xe gắn máy nào dù cố chú tâm tìm. Xe buýt, ôtô và xe đạp là các phương tiện đi lại trên đường.

Điều khiến tôi không khỏi ngạc nhiên là đi qua nhiều con đường với nhiều ngã rẽ, tôi không hề tìm thấy những con hẻm nho nhỏ, be bé quen thuộc ở quê mình, với những xóm dân cư tập trung, với nhà cửa đủ kiểu thấp cao, thò ra thụt vào và thường là lôi thôi lếch thếch... Trên mặt tiền đường phố cũng không có cửa hàng, quán xá bán buôn tưng bừng lấn hết vỉa hè của người đi bộ như xứ ta.

Nàng ngư nữ - biểu tượng của Chu Hải

Chỉ thấy những khối nhà chung cư ở Chu Hải. Những xóm nhà đã hóa thân vào các chung cư xây đẹp, cao vài ba chục tầng, chung quanh là thảm cỏ, vườn hoa, cây xanh và lớp lớp người đang tập thể dục, tập thái cực quyền buổi sáng trước sân các khu nhà ấy.

Đô thị lãng mạn

Nhìn trên bản đồ, Chu Hải thuộc bình nguyên phía nam của đồng bằng Châu Giang, con sông chính của miền nam TQ, lại có cửa sông đổ ra biển Đông, cách Hong Kong vài chục cây số và giáp với Macau ở phía nam.

Chu Hải là một trong những đô thị trẻ nhất của đất TQ có hàng nghìn năm lịch sử. Trước khi trở thành đô thị cấp quận (thuộc tỉnh Quảng Đông) vào năm 1980, Chu Hải chỉ là một thị trấn nông nghiệp nhỏ bé, lạc hậu và nghèo khó. Tất cả đã bắt đầu thay đổi sau khi chính sách cải cách và mở cửa. Chỉ một năm sau, tại đại hội đại biểu nhân dân Trung Quốc lần 5, Chu Hải (cùng với Hạ Môn, Thâm Quyến và Sán Đầu) chính thức trở thành đặc khu kinh tế. Và từ đó bắt đầu một cuộc lột xác ngoạn mục của Chu Hải: từ nàng thôn nữ lọ lem biến thành nàng ngư nữ kiều diễm trên bờ biển. Cuộc hóa thân diễn ra nhanh chóng nhờ nguồn đầu tư nước ngoài ồ ạt đổ vào, trong đó lớn nhất là từ Hong Kong và Macau, cũng là hai thành phố có số lượng du khách dẫn đầu tại Chu Hải.

Điểm tham quan cuối cùng trước khi chúng tôi rời thành phố này là tượng nàng ngư nữ trên vịnh Chu Hải. Cô gái đến từ biển khơi này, theo truyền thuyết, đã phải lòng một chàng ngư dân khỏe mạnh, đẹp trai, song anh chàng lại là kẻ tin vào những lời bịa đặt nên đã đòi nàng phải tháo chiếc vòng trên cổ trao cho anh ta như một minh chứng của tình yêu. Dù biết một khi chiếc vòng cổ rời khỏi cơ thể thì mình sẽ chết nhưng nàng ngư nữ vẫn sẵn lòng... Cô gái từ giã cõi đời, còn chàng trai thì mãi mãi khóc thương, mãi mãi nguyền rủa mình. Một vị thủy thần đã xúc động trước mối tình ấy và làm phép cứu sống cô gái. Trong đám cưới của mình, đôi bạn trẻ đã dâng lên vị thủy thần một viên ngọc trai thật to để bày tỏ lòng biết ơn...

Nàng ngư nữ hôm nay, trong tư thế hai tay giơ cao nâng một viên trân châu, là một tác phẩm điêu khắc bằng đá hoa cương cao tới 7,8m nhưng thật thanh nhã giữa biển khơi lộng gió. Viên ngọc trai mà nàng nâng cao luôn tỏa sáng lấp lánh. Đó cũng là biểu tượng của thành phố mang tên Biển Ngọc (Chu Hải) nằm trên dòng sông Ngọc (Châu Giang), một biểu tượng đầy lãng mạn hướng tới tương lai.

(Theo tuổi trẻ)