Cũng giống như những ông cha chúng ta ngày xưa khi đi sứ sang Tàu, chúng tôi quyết định đến Trung Hoa bằng đường bộ. Sau một đêm nằm xe lửa từ Hà Nội lên Lào Cai, chúng tôi đến Sa Pa vào lúc 05h30 . Bên cây cầu biên giới to rộng vừa mới được xây xong cách đây không lâu để thay chiếc cầu Kiều cũ nát do lịch sử để lại, hàng đoàn người nối đuôi nhau làm thủ tục ở hai bên cửa khẩu, đa số là những người đi bằng giấy thông hành, qua biên giới để buôn bán, trao đổi hàng hóa rồi ra về trong ngày.

Trên chiếc cầu dài dằng dặc, những chiếc xe tải chở hàng và những chiếc xe đạp thồ nối đuôi nhau ngược xuôi, một ngày buôn bán giữa hai quốc gia xem ra được bắt đầu một cách khá tất bật. Vừa bước ra đến giữa cầu, đoàn người của chúng tôi đã phải dừng lại vì ngạc nhiên khi một người trong đoàn phát hiện ra hiện tượng kỳ lạ đang diễn ra dưới dòng sông: tại một khúc quanh cách cầu không xa, dòng sông Nậm Thi nước trong xanh đang hòa dòng chảy vào sông Hồng nước đỏ quạch khiến nước ở ngã ba sông này được phân chia ra hai màu xanh, đỏ rõ rệt. Sông Hồng, nơi thượng nguồn ở tỉnh Vân Nam trông không khác mấy với một dòng suối lớn, rất hiền hòa, yên ả trôi về Nam...

Chưa sang đến Trung Hoa, trong chúng tôi đã có người nhớ nhà, vài người quay mặt nhìn về phía Việt Nam, ngậm ngùi như đang nhắn gửi những lời nhớ thương cho người thân bên kia biên giới. Vừa qua khỏi cửa khẩu, chúng tôi đã gặp một cái chợ rất hiện đại, mang tên Hà Khẩu, trong chợ bán đủ thứ mặt hàng từ thượng vàng đến hạ cám với giá rẻ đến bất ngờ, tiểu thương gồm cả người Việt lẫn người Hoa. Không khí se lạnh trong tiết cuối xuân, dõi mắt nhìn ra xa, chúng tôi chỉ thấy núi non chập chùng...

Người Trung Hoa xưa vẫn gọi Vân Nam là vùng Miêu Cương - tức nơi của những người thuộc các sắc tộc thiểu số (so với người Hán) sinh sống - nổi tiếng sơn lam chướng khí, ma thiêng nước độc. Trong tác phẩm “Tiếu ngạo giang hồ” của nhà văn lừng danh Kim Dung, Vân Nam là nơi phát xuất Ngũ độc giáo với nữ giáo chủ tên Lam Phượng Hoàng xinh đẹp, áo quần sặc sỡ, có tài dùng độc kinh người, rất lẳng lơ, gợi tình nhưng lại tốt bụng, mộc mạc...    

Không hẹn mà một vài thanh niên trong nhóm của chúng tôi đã cùng nhau nhắc đến những câu chuyện huyền bí trong giới võ lâm Trung Hoa cách đây hàng ngàn năm - trong lúc đang ngắm nhìn cảnh vật của Vân Nam trôi vùn vụt qua cửa kính xe: những đỉnh núi, hang động "trơ gan cùng tuế nguyệt", chứng kiến những cảnh đời, những con người đã đi qua đây trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Chiếc xe 30 chỗ ngồi hiện đại vẫn luồn lách trên những con đường đèo lò xo, chui qua những khe núi hẹp, leo dần lên những độ cao mới. Suốt cả đoạn đường dài hàng trăm cây số, xe của chúng tôi chỉ đi qua những sơn đạo trên những quả núi liên tiếp nhau ở độ cao hơn 2.000m so với mặt nước biển. Không thấy một cô gái Miêu Cương nào giống như những điều chúng tôi vẫn hình dung khi đọc các tác phẩm kiếm hiệp của Kim Dung, chỉ thấy những người đàn ông mặc áo ấm phóng những chiếc xe mô tô phân khối lớn trên đường núi. Chốc chốc, lại bắt gặp mấy ngôi nhà nằm cheo leo trên vách đá, những chú gấu đen thui đang nhởn nhơ nô đùa, nằm phơi nắng... Ở đâu cũng thấy rừng và hoa, có khi xe chạy ven những vực thẳm sâu hàng “vạn trượng” làm chúng tôi liên tưởng đến những cảnh nói về nước Đại Lý của gia tộc họ Đoàn trong phim “Thiên Long Bát bộ” (cũng từ tác phẩm của Kim Dung) được xem trên HTV cách đây 2 năm.

Chúng tôi đang trên đường tới Côn Minh, cô hướng dẫn viên cho biết đoạn đường dài khoảng 500 km, đa số là đường đèo, có rất ít đường cao tốc. Trên đường đi, xe của chúng tôi sẽ qua thành phố Mông Tự - nơi mà vào năm 2003 vừa được chính phủ Trung Hoa cho 30 tỉ nhân dân tệ để xây dựng một thành phố mới. Theo cô HDV, chỉ riêng cái cổng chào của thành phố thôi, đã ngốn hết 3 tỉ nhân dân tệ và đó thực sự là một công trình hoành tráng, diễm lệ, đáng để cho nhân dân thành phố Mông Tự hãnh diện với các thành phố khác trong nước.

Trời càng lúc càng lạnh, gió thổi rì rào trên những đỉnh núi đầy mây mù... Cuối cùng, sau khoảng 6 tiếng đồng hồ len lỏi trên đường đèo, chiếc xe chở chúng tôi cũng ra đến đường cao tốc.

Cảm giác đầu tiên của chúng tôi khi nhìn thấy đường cao tốc ở tỉnh Vân Nam được diễn tả qua 2 từ "choáng ngợp!". Con đường rất rộng, bằng phẳng, dài hàng trăm cây số với những barie bằng inox chắn giữa đường để bảo vệ những bồn hoa sặc sỡ dài hút mắt... Để duy tu bảo dưỡng con đường và chăm sóc những đóa hoa luôn tươi thắm, chắc chắc phải tốn rất nhiều tiền và công sức. Có lẽ chính vì vậy mà những đóa hoa ấy luôn khoe mình dưới nắng đầy kiêu hãnh như để khẳng định sự văn minh, phát triển và sự nghiêm minh của pháp luật nơi những vùng đất chúng tôi đã đi qua.

Xe rẽ vào Mông Tự, chúng tôi lại tiếp tục choáng ngợp trước những con đường, những ngôi nhà mới xây chưa có người ở. Nhà ở đây, đường ở đây, chỉ có thể nói bằng 2 từ "to đẹp". Cô hướng dẫn viên vẫn thao thao nói về những ngôi nhà lộng lẫy đang được xây cất, được quy hoạch như trong những khu phố đẹp nhất ở Phú Mỹ Hưng tại TP.HCM. Giá của những ngôi nhà ấy, chỉ vào khoảng 6 triệu đồng Việt Nam/m2. Đến lúc này thì chúng tôi thực sự không hiểu rằng: Tại sao giá nhà đất ở Trung Quốc lại rẻ đến thế? Và tại sao giá nhà, đất ở Việt Nam lại cao như vậy? Đến bao giờ những người lao động chân chính như chúng tôi mới được ở trong những ngôi nhà đẹp, tại những khu phố hiện đại như chúng tôi đang thấy trên quê hương mình? Mông Tự chỉ là một thành phố đang xây dựng dở dang, Côn Minh còn ở xa lắm. Và tất nhiên, Côn Minh còn ở trên Mông Tự trong bảng xếp hạng các thành phố của nước Trung Hoa mênh mông...

Xe chạy đến thành Côn Minh thì trời đã vào đêm, vẫn những con đường cao tốc tuyệt đẹp dẫn vào thành phố. Lúc này chúng tôi đang đi vào địa phận của Côn Minh nhưng hướng dẫn viên cho biết là còn khoảng 80km nữa mới đến nội thành. Hai bên đường cao tốc là những thành phố. Vâng, đúng là một thành phố hiện đại với những tòa nhà chọc trời đang được xây dựng vội vã, những con đường chồng chéo lên nhau, xe ô tô ken chặt nằm một cách trật tự ở hai bên! Nhưng, cô hướng dẫn viên lại cho biết rằng đó chỉ mới là... một cái huyện của Côn Minh!

Côn Minh - thành phố không được rẽ trái, Không được bóp còi xe!

Cách đây chưa lâu, Côn Minh vẫn là một thành phố đầy hoa, nhiều cây xanh. Trong chiến dịch “Đại khai phá miền Tây” năm 1999 chính phủ Trung Hoa chọn Côn Minh đăng cai hội hoa xuân thế giới và 300 tỉ Nhân dân tệ đã được rót về Côn Minh để xây dựng thành phố và các công trình hạ tầng cơ sở dẫn đến vùng này. Kể từ đó, cuộc sống hiện đại với những phương tiện văn minh ập đến, Côn Minh trở thành một thành phố có quá nhiều... xe ô tô. Thế là những con đường với những bồn hoa đầy màu sắc ở giữa được xây dựng lại, những bồn hoa nhường chỗ cho các barie bằng inox, bê tông... cây xanh hai bên lề bị chặt đi để mở rộng con đường.

Đường cao tầng, đường chui dưới lòng đất... vẫn không đáp ứng được yêu cầu về giao thông. Trước thực trạng này, chính quyền thành phố Côn Minh đã cho áp dụng biện pháp mạnh: cấm những xe ô tô chạy trong nội thành rẽ trái, đồng thời cấm luôn những chiếc xe “bánh bao” (một loại xe 4 chỗ ngồi nhỏ, vừa đủ dùng cho một gia đình, xe đã qua sử dụng giá chỉ vào khoảng vài ngàn Nhân dân tệ) vào nội thành. Biện pháp cấm này một phần nào giải quyết vấn nạn kẹt xe nhưng lại làm cho đại đa số bộ phận dân chúng bất bình vì cũng giống như ở Việt Nam, hầu hết những người nghèo ở Côn Minh đều mua nhà ở khu vực ngoại thành cho rẻ và xe “bánh bao” là một trong những giải pháp khắc phục khoảng cách để cả gia đình người dân lao động mỗi ngày vào nội thành làm việc, học hành. Song song đó, việc cấm xe rẽ trái làm đoạn đường di chuyển trong nội thành dài hơn, khiến giá của những lần đi xe taxi tăng lên.

Một điều khá lạ là trên suốt đoạn đường chúng tôi đi trong nội thành Côn Minh, không hề nghe thấy một tiếng còi xe nào. Trả lời thắc mắc này của chúng tôi, cô HDV nói rằng đó là quy định của thành phố, cấm bấm còi xe để bảo đảm môi trường về âm thanh cho những người dân thành phố sống và làm việc, không cho "ô nhiễm" tiếng ồn, tài xế nào vi phạm lập tức sẽ bị trừ điểm, đến khi nào không còn đủ điểm nữa thì sẽ không được phép lái xe. Mà, mua một chiếc xe ô tô ở đây không là vấn đề gì với người dân bản xứ nhưng thi lấy bằng lái xe lại là chuyện “thiên nan, vạn nan”!

Dù đã được cô hướng dẫn khẳng định rằng thành phố Côn Minh thiếu cây xanh nhưng khi vào đến khu vực nội thành chúng tôi vẫn cứ ngạc nhiên: cây xanh ở đây còn rất nhiều, ít ra là nhiều hơn TP.HCM! Hai bên đường vẫn là những hàng cây phong đang trắng lá, cây chưa to lắm chứng tỏ là mới được trồng chỉ vài năm, nhưng quy hoạch về cây xanh xem ra cũng không đến nỗi quá tệ - những điều mà chúng tôi đã nghĩ trước khi vào thành phố, khi nghe người dân của Côn Minh nói về thành phố của họ. (St)

(Còn tiếp)